Những người phụ nữ tôi gặp, những câu chuyện tôi nghe.

Chúng tôi đã chạy rất xa, nỗ lực rất nhiều, trưởng thành và vững vàng về nội tâm, tưởng rằng đã bước qua chuyện cũ, đã thoát khỏi những bám đuổi của quá khứ. Vậy mà trong những ngày khủng hoảng, ta thấy mình dường như vẫn đang là cô bé con, mắc kẹt mãi trong một khoảnh khắc. Khoảnh khắc ta trùm mềm trong bóng tối, nghe mẹ cha cãi nhau về việc cha có nhân tình, khoảnh khắc ta là cô bé con đứng trong bếp nghe cha ta trách cứ sao ta không biết nấu cơm, điều hiển nhiên mọi cô gái đều biết làm.

Một chị bạn xinh đẹp kể câu chuyện với giọng điệu vô cùng bình thường:

Bố chị có nhiều con gái nên chả quan tâm đâu, gả được đứa nào là mừng đứa đó. Chị sẽ cố gắng mua cho con gái một căn chung cư, để nó lấy chồng, nếu không ở được với nhà chồng thì còn có chỗ để về.

Nhớ lúc tôi mới chân ướt chân ráo vào đời, khởi nghiệp kiếm được tí tiền, tôi đã nghe những người đàn ông trong gia đình, không biết tôi làm gì nhưng nói bóng gió rằng: “Làm bé ông lớn hơn làm lớn ông bé.” Tôi nhận ra có một vòng tròn của yêu thương quyện lấy gia trưởng, và tôi đứng ở đâu đó trong vòng tròn.

Tôi nhớ những thiếu nữ xinh đẹp tôi lặp ở Mộc Châu, giữa cái miền sơn cước xa vắng đó, họ được nói rằng “làm gái” là con đường trong tầm tay để kiếm tiền để giúp mẹ cha, giúp chính mình. Đó là cơ hội thay đổi cuộc đời khi mọi cánh cửa khác không có. Lúc đó, tôi thấy mình may mắn hơn những thiếu nữ ấy. Khi tôi còn là cô bé con, tôi được khuyến khích học hành, khi học giỏi còn được cho một hai trăm nghìn làm quà. Vài năm sau, tôi nhận ra đúng là tôi may mắn hơn nhưng cũng chỉ là đứng trong một vòng tròn lớn hơn. Vòng tròn đan xiết lấy tôi mang tên “Being a good girl”.

Ta là ai chứ? Thông minh, mạnh mẽ và bản lĩnh đến như thế nào mà đòi thoát ra khỏi vòng tròn đan xiết ấy?

Gia trưởng – một khái niệm thật cũ kỹ trong thời kỳ phụ nữ có thể độc lập, tự làm chủ cuộc đời mình. Nếu cô/chị được trao đủ công cụ để tự định đoạt cuộc đời mình, vậy sao cứ mãi mắc kẹt vào một chuyện trong quá khứ, sao không bước qua, tự sống cuộc đời mình tốt đẹp hơn?

Những phụ nữ tôi gặp hoặc là có sự nghiệp thành công, hoặc là có gia đình ổn định, hoặc độc lập, tự chủ cuộc đời mình. Có người đã nỗ lực rất nhiều để chứng minh giá trị bản thân, để nắm lấy cuộc đời mình. Nhưng hiện sinh như đôi quang gánh của của mẹ: một đầu hướng tới tương lai tự do xây đắp, một đầu gánh nặng những tổn thương quá khứ.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh trong một cuốn sách của mình đã chia sẻ một phương phương pháp thiền trị liệu. Cuốn sách dẫn thiền sinh:

Hít vào, ta thấy ta là em bé 5 tuổi?
Thở ra, ta thấy ta cười với em bé 5 tuổi là ta, nụ cười hiểu biết và xót thương.

Vì sao lại là lúc 5 tuổi? vì đó tâm hồn ta mong manh nhất, những khoảnh khắc dễ khắc ghi vào tiềm thức nhất.
Một buổi sáng tinh mơ ngày bé, ta vô tư mở mắt, hăm hở cho một ngày mới của tuổi thơ. Ta có ngờ đâu chính tại buổi sáng đó, một khoảnh khắc xảy ra và đóng đinh vào tiềm thức. Tiềm thức ta bỗng dưng mang vết sẹo. Vết sẹo thầm lặng theo đuổi ta cả đời.

Gia trưởng không phải là bị buộc phục tùng hay chịu đựng bao lực trong gia đình. Nó là một cái gì đó tinh tế hơn, nó dai dẳng, bện chặt qua từng thế hệ. Một bé gái ra đời, sợi dây từ mẹ từ dì và từ hàng trăm thế hệ trước đó đã kịp cuộn chặt vào em.

Ta mang một linh hồn trong trẻo, hồ hởi đến với thế giới này. Thế giới này vội vàng đặt lên ta thật nhiều lẽ đời, định hướng, điều phải điều không. Ta như cô bé con đứng trước cánh đồng rộng lớn mênh mông tràn ánh sáng, bỗng một tiếng nói thầm thì bên tai những quan niệm, chỉ dẫn, kỳ vọng, lề lối, đúng sai.

Thật tội cho ta, cả đời chạy theo kỳ vọng, chạy theo sự vừa vặn, để rồi chưa bao giờ thấy mình được chấp nhận, thấy mình xứng đáng, thấy mình đủ đầy, chưa bao giờ thấy những hạt giống ngọt lành của việc được-trân-trọng nảy mầm bên trong mình.

Không đủ tốt, không đủ giá trị, vị trí của ta ở chỗ này chỗ kia, niềm tin đó dai dẳng bám rễ trong ta, đến mức ta thấy mình nên hiển nhiên, dịu dàng nhấp nhận trật tự lẽ thường đó. Vì vậy mà đau đớn được chôn sâu dưới những lớp lang tinh tế của sự hài lòng. Nhưng giữ niềm tin đó bên ngoài thì khác gì ta đang làm tổn thương tâm hồn bên trong mình? Bởi có bản thể xinh đẹp và rực rỡ nào đến với cuộc đời này để chấp nhận rằng nó không nên là một điều gì đó được-ưu-tiên.

Dù vấn đề rất khó gọi tên, tôi tin rằng ngoài kia có rất nhiều phụ nữ đang mang trong mình tổn thương mà chính họ cũng không nhận diện hay gọi tên ra được.

Tôi biết khuyên những phụ nữ quanh mình điều gì đây? Không phải là mạnh mẽ lên rồi một ngày chuyện sẽ qua. Không phải là đừng để những chuyện quá khứ ám ảnh đến tương lai.

Tôi mong vào một buổi sáng đẹp trời, ngập nắng, với một ấm trà ngon trên bàn, họ có thể mở cửa chào đón người-bạn-quá-khứ-mắc-kẹt vào nhà. Vì cô bé con đó có lẽ không muốn gì hơn ngoài việc được thừa nhận sự tồn tại.